Ara

Hakkımızda

Bölgesel Kalkınma ve Ülkemizde Bölgesel Kalkınma Politikalarının Gelişim Süreci

Cumhuriyetimizin İlk Yıllarından Günümüze Ülkemizde Bölgesel Kalkınma Politikalarının Gelişim Süreci

Ülkemizde bölgesel kalkınma uygulamalarına, Cumhuriyetin kuruluşunu müteakip ilk yıllardan itibaren başlanmıştır. Savaş yıllarında ekonomik yapısı büyük hasarlar almış olan ülkemizde, Cumhuriyetimizin ilk zamanlarında gerek altyapıya yönelik kamu yatırımlarının yapılması, gerekse de sanayi tesislerinin Anadolu'nun farklı bölgelerine yaygınlaştırılması ile yurt genelinde üretim nüveleri oluşturularak nüfusun ülke çapında daha dengeli bir şekilde dağıtılması göz önünde bulundurulmuştur.

1960 yılına gelindiğinde, kalkınmanın hızlandırılması amacıyla ülkenin ekonomik, sosyal ve kültürel kaynaklarının verimli kullanılması doğrultusunda planlı kalkınma yaklaşımına geçilmiş; kalkınma planlarının hazırlanmasından ve bölgesel kalkınmadan doğrudan sorumlu bir kurum olarak Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) kurulmuştur. Bu tarihten itibaren bölgesel farklılıkların giderilmesine yönelik çabalar daha da yoğunlaşarak başta bölgesel gelişme programları ve kırsal kalkınma projeleri olmak üzere, kamu sektörüne yönelik politika ve teşvikler ile özel sektöre yönelik yatırım teşvikleri uygulamalarıyla ülke genelinde ekonomik büyümenin yanı sıra sağlıklı bir sosyal ve kültürel gelişme ve refah dağılımının sağlanması temel bir hedef olarak ele alınmıştır.

1970'li yıllarda başlatılan Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), Cumhuriyet tarihimizin en kapsamlı ve büyük bütçeli bölgesel gelişme projelerinden biri olmuştur. 1980'lerden itibaren Türkiye'nin yatırım stratejisi, sosyal ve ekonomik altyapıyı geliştirmeye ve imalat sanayinde özel sektör payını artırmaya yönelik olmuştur. 1990'lı yıllara gelindiğinde, Zonguldak-Bartın-Karabük, Doğu Anadolu, Doğu Karadeniz ve Yeşilırmak Havzası projeleri ile temel olarak AB bölgesel politikalarına uyumlu bir programlama sürecine geçiş başlamıştır.

Günümüzde Türkiye'de Bölgesel Kalkınma Politikaları ve Yönetişim Çerçevesi

2006 yılında 5449 sayılı "Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanun"un yürürlüğe girmesi ile yeni bölgesel yaklaşımın ana unsurunu teşkil eden kalkınma ajanslarının kuruluş süreci başlamıştır. 2009 yılına kadar toplam 26 İBBS Düzey II bölgesinde kalkınma ajansları kurulmuştur.

2018 yılında Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilmesi ile 1 ve 4 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri kapsamında ülkemizde bölgesel gelişmişlik farklarının azaltılması görevi Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına verilmiş olup, bu görev çerçevesinde kalkınma ajanslarının da ulusal koordinasyonundan Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı sorumlu kılınmıştır.

2024-2028 Bölgesel Gelişme Ulusal Stratejisi ve 26 Düzey 2 Bölgesi Bölge Planları 16.12.2024 tarih ve 9253 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile onaylanarak yürürlüğe girmiştir. 2024-2028 BGUS vizyonu "Küresel rekabette söz sahibi, refah düzeyi yüksek ve dirençli bölgeleriyle, yerel dinamiklerini kullanarak topyekûn kalkınmış bir Türkiye" olarak belirlenmiş, dönemde dört stratejik amaç geliştirilmiştir: bölgelerin küresel ekonomik entegrasyonunun güçlendirilmesi, rekabet edebilirliklerinin artırılması, bölgeler arası ekonomik ve sosyal yakınsamanın sağlanması ve afet sonrası ekonomik ve sosyal toparlanmanın sağlanması.

İşaret Dili Anlatım Videosu