Ara

Bölgemiz

01

TR90 BÖLGESİ SANAYİSİNDE DÖNÜŞÜM BAŞLIYOR

TR90 Bölgesi, güçlü KOBİ ağı ve üretim kapasitesiyle ülkemizin sanayi yapısında önemli bir konuma sahiptir. Son yıllarda büyüme eğilimini sürdüren bölge sanayisi, önümüzdeki dönemde teknoloji seviyesi yüksek, yenilikçi ve sürdürülebilir üretim modeline geçiş sürecindedir.

Bu dönüşümün sağlanabilmesi için bölgedeki tüm paydaşlarla işbirliği içerisinde hareket edilerek; teknoloji seviyesi ve Ar-Ge kapasitesinin artırılması, altyapı ve üstyapı koşullarının iyileştirilmesi, yeni sanayi alanlarının oluşturulması ve girişimcilik ekosisteminin güçlendirilmesi gerekmektedir. Bu nedenle mesleki eğitim, ihracat, dijital dönüşüm ve yeşil dönüşüm alanlarında da güçlü adımlar atılması hedeflenmektedir.

Mevcut Güç

  • Güçlü KOBİ ağı
  • Yüksek üretim kapasitesi
  • Ülke sanayisinde önemli konum
  • Son yıllarda sürdürülen büyüme eğilimi

Dönüşüm Hedefleri

  • Önümüzdeki dönemde; teknoloji seviyesi yüksek, yenilikçi ve sürdürülebilir üretim modeline geçiş süreci.

Temel Gereklilikler

  • Teknoloji seviyesi ve Ar-Ge kapasitesinin artırılması
  • Altyapı ve üstyapı koşullarının iyileştirilmesi
  • Yeni sanayi alanlarının oluşturulması
  • Girişimcilik ekosisteminin güçlendirilmesi
  • Topyekün işbirliği
Mesleki Eğitim İhracat Dijital Dönüşüm Yeşil Dönüşüm
02

DOĞU KARADENİZ'İN BEREKETİ

Doğu Karadeniz, çay ve 1. Sınıf kalite fındık üretiminde Türkiye'nin lideridir; kivi, bal ve su ürünlerinde de öne çıkar. Ancak parçalı arazi yapısı, düşük makineleşme ve yetersiz altyapı sektör verimliliğini sınırlamaktadır. Fındık ve alabalık üretimi, hem hacim hem de ihracat gücüyle stratejik önem taşır. Verimlilik, sürdürülebilirlik, etkin arazi kullanımı, örgütlenme ve akıllı sistemler ile entegrasyona yönelik tedbirler ile tarım sektöründe katma değerin artırılması ve kırsal refahın güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Ormanlarda ise rekabetçiliği artırmak ve odun dışı ürünleri etkin değerlendirmek için yeni adımlar atılması gerekmektedir.

Mevcut Liderlik ve Potansiyel

Türkiye Lideri Olduğu Ürünler

  • Çay Üretimi
  • 1. Sınıf Kalite Fındık Üretimi

Önemli Katkı Sağlayan Diğer Ürünler

  • Kivi
  • Bal
  • Su Ürünleri (Alabalık vb.)

Stratejik İhracat Gücü

Fındık ve Alabalık üretimi, hem üretim hacmi hem de ihracattaki gücü ile bölge için stratejik önem taşımaktadır.

Verimliliği Sınırlayan Engeller

Parçalı Arazi

  • Küçük ve dağınık arazi yapısı

Düşük Makineleşme

  • Modern tarım ekipmanı kullanımının yetersizliği

Yetersiz Altyapı

  • Altyapı koşullarının verimliliği sınırlaması

Tarım Sektörü İçin 5 Stratejik Hedef

Verimlilik

  • Sürdürülebilir üretim ve yüksek verimlilik

Arazi Yönetimi

  • Etkin ve optimal arazi kullanımı

Örgütlenme

  • Çiftçilerin ve üreticilerin güçlendirilmesi

Akıllı Tarım

  • Akıllı sistemler ile entegrasyon

Katma Değer

  • Katma değeri ve kırsal refahı artırmak

Orman Ürünlerinde Atılacak Adımlar

Rekabetçilik

  • Sektörün rekabet gücünü artırmak

Odun Dışı Ürünler

  • Odun dışı orman ürünlerini etkin değerlendirmek

Doğu Karadeniz: Doğal zenginliklerini kırsal refaha dönüştürme vizyonu.

03

DOĞU KARADENİZ'İN TURİZM YOLCULUĞU

Doğu Karadeniz, eşsiz doğası ve kültürel zenginlikleriyle her yıl milyonlarca ziyaretçiyi ağırlamaktadır. Uzungöl, Ayder ve Sümela gibi simge destinasyonlar, bölgeyi iç turizmde vazgeçilmez, dış turizmde ise Körfez ülkelerinin öncelikli tercihi haline getirmektedir.

Bölge, doğa temelli turizmin yanı sıra kültür, macera ve deneyim odaklı turizm için de önemli bir potansiyele sahiptir. Son yıllarda artan yatak kapasitesi ve yükselen turizm talebi, yeni fırsatları da beraberinde getirmiştir. Ancak kısa konaklama süreleri ve mevsimsellik gibi sorunlar, turizmin sürdürülebilirliğini sınırlamaktadır. Bunların üstesinden gelebilmek için aktörlerle işbirliği içinde alternatif turizm türlerini yaygınlaştırmak, destinasyon yönetim örgütlerini desteklemek ve yöresel ürünleri turizm zincirine entegre etmek gerekmektedir. Böylece turizm gelirinin daha geniş kesimlere yayılması ve sürdürülebilir bir sektör yapısı hedeflenmektedir.

Turizm Çeşitliliği Potansiyeli

Doğa Turizmi Kültür Turizmi Macera Turizmi Deneyim Turizmi

Mevcut Güç ve Çekim Noktaları

Simge Destinasyonlar

  • Uzungöl
  • Ayder Yaylası
  • Sümela Manastırı

Pazar Konumu

Bölge, iç turizmde vazgeçilmez, dış turizmde ise Körfez ülkelerinin öncelikli tercihi haline gelmiştir.

Gelişen Kapasite ve Talep

  • Artan yatak kapasitesi
  • Yükselen turizm talebi ve yeni fırsatlar

Sürdürülebilirlik Engelleri

Kısa Konaklama

Ziyaretçilerin bölgede kısa süre kalması, turizm gelirinin sınırlanmasına neden olmaktadır.

Mevsimsellik

Yıl boyunca dengeli olmayan turizm talebi, sektörün sürdürülebilirliğini zorlaştırmaktadır.

Çözüm ve Sürdürülebilirlik Adımları

1

Çeşitlilik

Alternatif turizm türlerini yaygınlaştırmak (Kültür, Macera, Deneyim)

2

Yönetim

Destinasyon Yönetim Örgütlerini (DYO) desteklemek

3

Entegrasyon

Yöresel ürünleri turizm zincirine entegre etmek

Turizm gelirinin daha geniş kesimlere yayılması ve sürdürülebilir bir sektör yapısı hedeflenmektedir.

04

ENERJİ, MADEN VE LOJİSTİKTE DOĞU KARADENİZ'İN GÜCÜ

Doğu Karadeniz, hidroelektrik başta olmak üzere rüzgâr, biyokütle ve orman kaynaklarıyla güçlü bir yenilenebilir enerji potansiyeline sahiptir. Bölgenin elektrik tüketiminde hane ve kamu kullanımı yüksek seviyedeyken sanayi tüketimi daha düşüktür. Altın, bakır, çinko ve mermer başta olmak üzere 20'den fazla maden çeşidiyle zengin bir yer altı yapısına sahip olan TR90, hammadde ihracatının ötesinde katma değerli ürünler geliştirmek için fırsatlar sunmaktadır. Lojistikte ise bölgenin sahil yolu ve Trabzon-Gümüşhane-Erzurum aksları bölgeyi ulusal ve uluslararası pazarlara bağlarken lojistik merkez, yeni liman, havalimanı, hızlı tren ve demiryolu projeleriyle Doğu Karadeniz'in ticaret ve ulaştırma kapasitesi her geçen gün güçlenmektedir. Lojistikte dijitalleşme, küresel tedarik zincirlerine entegrasyon ve güçlü altyapı bölgenin öncelikli hedefleridir.

Enerji

Yenilebilir ve Güçlü Enerji

  • Hidroelektrik (Başta olmak üzere)
  • Rüzgâr
  • Biyokütle ve Orman Kaynakları
  • Elektrik tüketiminde hane ve kamu kullanımı yüksek, sanayi tüketimi ise düşük seviyededir

Maden

Ham madde İhracatından Katma Değere

  • Altın, Bakır, Çinko ve mermer başta olmak üzere 20+ maden çeşidi
  • Zengin yer altı yapısı
  • Katma değerli ürünler geliştirme fırsatları

Lojistik

Ticaret ve Ulaştırma Kapasitesi

  • Sahil Yolu
  • Trabzon-Gümüşhane-Erzurum Aksı
  • Lojistik merkez, yeni liman, havalimanı projeleri
  • Hızlı tren ve demiryolu projeleri

Öncelikli Hedefler

Katma Değer ve Endüstriyel Dayanıklılık

  • Dijitalleşme: lojistik süreçlerde dijital dönüşüm
  • Küresel entegrasyon: tedarik zincirlerine tam entegrasyon
  • Güçlü altyapı: modern ve dayanıklı altyapı
05

KOBİ'LERLE KÜRESEL REKABETE YOLCULUK

Doğu Karadeniz Bölgesi, düşük teknoloji bağımlılığından kurtulmak ve küresel rekabette öne çıkmak amacıyla "Rekabet ve Yenilik Odaklı Yapısal Dönüşümü" temel stratejik öncelik olarak belirlemiştir. Bu dönüşümle, KOBİ'lerin üretimdeki katma değerini artırması, AR-GE, tasarım ve yenilik kapasitelerini geliştirerek orta-yüksek ve yüksek teknoloji üretimine geçiş yapması hedeflenmektedir. Ajans, bölgesel ticaret hacmini ve pazar çeşitliliğini artırmak, işletmelerin küresel tedarik zincirlerine entegrasyonunu teşvik etmek üzere KOBİ'leri yönlendirmektedir.

Teknolojik Geçiş

  • Üretimde Katma Değerin Artırılması
  • AR-GE, Tasarım ve Yenilik Kapasitesini Geliştirme
  • Orta-Yüksek ve Yüksek Teknoloji Üretimine Geçiş

Yeşil Dönüşüm ve Küresel Uyum

  • Döngüsel Ekonomi: Kaynak verimliliği ve döngüsel ekonomi uygulamalarıyla desteklenen bütüncül yaklaşım
  • AYM Uyum: Avrupa Yeşil Mutabakatı (AYM) standartlarına uyumun güçlendirilmesi
  • SKDM Hazırlığı: Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) gerekliliklerine uyum

İhracat ve Ticaret Gücü

  • Bölgesel Ticaret Hacminin Artırılması
  • Pazar Çeşitliliğinin Artırılması
  • Küresel Tedarik Zincirlerine Entegrasyon Teşviki

Sürdürülebilir ve yenilikçi bir geleceğe adım atılması hedeflenmektedir.

06

DOĞU KARADENİZ'İN MAVİ GÜCÜ

TR90 Doğu Karadeniz Bölgesi, 455 km'lik kesintisiz kıyı şeridi, güçlü su ürünleri ekosistemi, liman ve lojistik altyapısı ile Türkiye'nin mavi ekonomide en stratejik bölgelerinden biridir. Bölge Planı kapsamında mavi ekonomi; su ürünleri yetiştiriciliği, tersanecilik, kıyı ve deniz turizmi, deniz taşımacılığı ve yenilikçi mavi teknolojiler aracılığıyla bölge ekonomisinde rekabet gücünü artıran, ihracata dayalı ve çevreyle uyumlu bir yapısal dönüşüm aracı olarak ele alınmaktadır. Hammadde ağırlıklı üretimden katma değerli, işlenmiş ve markalı mavi ürünlere geçiş hedeflenirken; AR-GE, dijitalleşme, üniversite-sanayi iş birlikleri ve kümelenme yapılarıyla sektörlerin ölçek ve teknoloji kapasitesi güçlendirilmektedir.

Aynı zamanda mavi ekonomi, kırsal alanlarda tarım ve suyun bütünleştiği üretim modeliyle gelir ve istihdamı çeşitlendirmekte; kooperatifler ve üretici birlikleri yoluyla kırsal refahı artırmaktadır. Entegre kıyı yönetimi, iklim uyumu, akıllı liman uygulamaları ve mavi bayraklı alanlar sayesinde çevresel sürdürülebilirlik ve yaşam kalitesi desteklenirken; TR90 Doğu Karadeniz, mavi zenginliğini sürdürülebilir, yenilikçi ve yüksek katma değerli bir kalkınma modeline dönüştürmektedir.

Türkiye'de Lider Olduğu Alanlar

  • Su ürünleri avcılığı ve yetiştiriciliği
  • Türk somonu ve alabalık üretimi
  • Balıkçı filosu ve kıyı balıkçılığı

Önemli Katkı Sağlayan Alanlar

  • Kıyı ve deniz turizmi
  • Yat ve küçük tekne imalatı
  • Liman ve deniz taşımacılığı

Stratejik Bölgesel Güç

  • 455 km kıyı şeridi
  • Karadeniz Havzası'nda üretim ve lojistik merkez konumu

Verimliliği Sınırlayan Temel Engeller

  • Düşük katma değerli, hammadde ağırlıklı üretim
  • Dağınık ve küçük ölçekli işletme yapısı
  • Bütüncül kıyı ve deniz alanları planlaması ihtiyacı

Maviden Kırsala – Stratejik Dönüşüm

Kırsal Kalkınmada Mavi Ekonomi

  • Tarım ve suyun bütünleştiği üretim modeli
  • Kıyı ve kırsal alanlarda gelir ve istihdam

Katma Değer & Verimlilik

  • Su ürünleri işleme, soğuk zincir, ihracat odaklı yapı

İş Birliği ve Örgütlenme

  • Kooperatifler, üretici birlikleri, ölçek ekonomisi

Gıda Arz Güvenliği

  • Bölgesel ve ulusal protein arzı
  • Sürekli ve güvenilir üretim

Mavi Ekonomi İçin 5 Stratejik Hedef

  • Verimlilik: Sürdürülebilir, çevre dostu ve yüksek verimli mavi üretim
  • Kıyı ve Deniz Alanları Yönetimi: Koruma–kullanma dengesiyle entegre planlama
  • Örgütlenme ve Kümelenme: Su ürünleri, denizcilik ve mavi teknoloji iş birlikleri
  • Akıllı ve Yenilikçi Sistemler: Dijitalleşme, izlenebilirlik, AR-GE ve mavi teknolojiler
  • Katma Değer ve İhracat: İşleme, markalaşma ve küresel pazarlara erişim
07

ÇEVRE, İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE ŞEHİRLEŞMEDE DOĞU KARADENİZ'İN ÖNCELİKLERİ

Doğu Karadeniz Bölgesi, zengin orman varlığı, yüksek biyolojik çeşitliliği ve özgün ekosistemleriyle Türkiye'nin en güçlü doğal sermayelerinden biridir. Bu doğal yapı, çevresel sürdürülebilirlik, yaşam kalitesi ve doğa temelli kalkınma açısından Bölge'ye önemli avantajlar sunmaktadır.

Bununla birlikte, engebeli topoğrafya, yoğun yağış rejimi ve dağınık yerleşim deseni Bölge'yi iklim değişikliği, taşkın ve heyelan gibi afetlere karşı daha hassas hale getirmektedir. İklim değişikliğinin tarım, su kaynakları ve yerleşim alanları üzerindeki etkileri, dirençli ve dengeli şehirleşme yaklaşımlarını zorunlu kılmaktadır.

Bu kapsamda, iklim değişikliğinin kıyı bölgeleri üzerindeki etkileri de dikkate alınarak iklim uyumu, dayanıklı kıyı yönetimi, afet risklerinin azaltılması ve sürdürülebilir şehirleşme başlıklarında bütüncül çalışmalar yürütülmektedir. Doğal kaynakların verimli kullanımı, yeşil altyapı yatırımları ve akıllı şehir uygulamalarıyla desteklenen bu projeler, Doğu Karadeniz'in ekosistem dayanıklılığını güçlendirmeyi ve yaşam kalitesini kalıcı biçimde artırmayı hedeflemektedir.

Çevre, İklim Değişikliği ve Şehirleşmede Sürdürülebilir Dönüşüm

ÇEVRE

Güçlü Doğal Sermaye

Bölge, Türkiye'nin en güçlü doğal sermayelerinden birine sahiptir.

Zengin Ekosistem ve Biyolojik Çeşitlilik

  • Yüksek orman varlığı
  • Endemik bitki türleri
  • Milli parklar ve koruma alanları
  • Kıyı, iç su ve yayla ekosistemleri

Doğa Temelli Kalkınma Potansiyeli

  • Ekosistem hizmetlerinin korunması
  • Doğa ve ekoturizm odaklı kullanım
  • Koruma–kullanma dengesi

Doğal değerler, sürdürülebilir kalkınmanın temel dayanağıdır.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ

Hassasiyetten Dirençe

Bölge, iklim değişikliğinin etkilerine karşı yüksek hassasiyet göstermektedir.

İklim ve Afet Hassasiyeti

  • Yoğun yağış rejimi
  • Engebeli topoğrafya
  • Taşkın ve heyelan riski
  • Tarım ve su kaynakları üzerindeki iklim baskısı

İklim Uyumu ve Risk Azaltma

  • İklim değişikliğine uyum
  • Afet risklerinin azaltılması
  • Dayanıklı kıyı yönetimi

Risk odaklı değil, çözüm ve uyum odaklı yaklaşımlar esas alınmaktadır.

ŞEHİRLEŞME

Dengeli ve Yaşanabilir Mekânlar

Şehirler, çevresel sürdürülebilirlik odağında yeniden şekillenmektedir.

Sürdürülebilir Şehirleşme Yaklaşımı

  • Dengeli mekânsal gelişim
  • Yeşil altyapı yatırımları
  • Koruma–kullanma dengesi

Akıllı ve Dirençli Şehirler

  • Akıllı şehir uygulamaları
  • Erişilebilir ve yaşanabilir mekânlar
  • Kaynakların verimli kullanımı

Amaç, yaşam kalitesini kalıcı biçimde artıran dirençli şehirler oluşturmaktır.